BEIJING, Oct 28, 2008 (Xinhua via COMTEX) -- HPIFF | Quote | Chart | News | PowerRating -- Construction of a 300-MW power generating mill is well under construction in Kailu County, the Inner Mongolia Autonomous Region by two subsidies of China's top state- owned power generation enterprise China Huadian Corporation (CHD).
The project involves a total investment of 2.42 billion yuan with Huadian Power International Co., Ltd. (600027.SH; 1071.HK) and China Huadian Hong Kong Co., Ltd. taking 75 percent and 25 percent stakes, respectively. It's designed to install 200 wind power-generating sets in the wind power mill, with capacity of each set being 1.5 MW. Covering an area of 88 square km, the project is expected to go into operation in 2010 with an annual power output of 646 million kWh. Huadian Power International Co and China Huadian Hong Kong Co. are franchised to operate this plant for 25 years. China plans to build Kailu into a wind power-generating base with capacity at 1,000 MW.
Showing posts with label Эрчим хүч. Show all posts
Showing posts with label Эрчим хүч. Show all posts
Tuesday, October 28, 2008
Wednesday, September 3, 2008
China Huaneng builds 3.6 GW Inner Mongolia coal plant
3 September 2008 - China Huaneng Group, one of the country's five biggest power generation companies, is working on a 3.6 GW coal fired power station in the northern region of Inner Mongolia along with several other companies.
The plant in Hulunbeier, or Hulun Buir, in the coal-rich region has commenced construction. It is predicted to start operation of three units in 2009 and another three in 2010, disclosed an official with the Hulunbeier branch of the National Development and Reform Commission.
As planned, Huaneng Group will be responsible for construction of two 600 MW units, while Beijing Deyuan Investment will take charge of two more, and so will Beijing Guohua Electric Power under the wing of China Shenhua Energy.
The whole project will have a total investment of 16.399bn yuan ($2.39bn), including 11.166bn yuan in power plants and 5.233bn yuan in supporting coal mining operations.
The units are designed to generate electricity of approximately 21.6bn kW a year. They will send all its electricity to Shenyang, capital of the northeastern province of Liaoning via a 500 kV direct current power transmission line, which will extend as long as 965 km and cost 6.451bn yuan.
The Hulunbeier branch of Huaneng Group is also building a thermal power plant in Manzhouli in northern Hulunbeier along with Shenzhen Energy Group Co with a total investment of 2.1bn yuan.
The 400 MW plant is scheduled to start to run the first generation set in September 2009 and the second set three months later. At present, its main bodies, such as boiler rooms, electric dust catcher infrastructure, cooling towers, are under construction.
It will build two homemade 200 MW coal fired direct air-cooling heat & power combined-production generation sets, which need water of about 2.1m cubic meters and coal of around 1.8m tonnes each year.
Moreover, it will install a flue gas desulfurization (FGD) unit and associated heat supply network. After completed, it will generate electricity of 2bn kWh.
The plant in Hulunbeier, or Hulun Buir, in the coal-rich region has commenced construction. It is predicted to start operation of three units in 2009 and another three in 2010, disclosed an official with the Hulunbeier branch of the National Development and Reform Commission.
As planned, Huaneng Group will be responsible for construction of two 600 MW units, while Beijing Deyuan Investment will take charge of two more, and so will Beijing Guohua Electric Power under the wing of China Shenhua Energy.
The whole project will have a total investment of 16.399bn yuan ($2.39bn), including 11.166bn yuan in power plants and 5.233bn yuan in supporting coal mining operations.
The units are designed to generate electricity of approximately 21.6bn kW a year. They will send all its electricity to Shenyang, capital of the northeastern province of Liaoning via a 500 kV direct current power transmission line, which will extend as long as 965 km and cost 6.451bn yuan.
The Hulunbeier branch of Huaneng Group is also building a thermal power plant in Manzhouli in northern Hulunbeier along with Shenzhen Energy Group Co with a total investment of 2.1bn yuan.
The 400 MW plant is scheduled to start to run the first generation set in September 2009 and the second set three months later. At present, its main bodies, such as boiler rooms, electric dust catcher infrastructure, cooling towers, are under construction.
It will build two homemade 200 MW coal fired direct air-cooling heat & power combined-production generation sets, which need water of about 2.1m cubic meters and coal of around 1.8m tonnes each year.
Moreover, it will install a flue gas desulfurization (FGD) unit and associated heat supply network. After completed, it will generate electricity of 2bn kWh.
Sunday, August 17, 2008
BCM Mongolia NewsWire Highlights: Syndicated Loans, Trouble at Home & Fun in Beijing
Business
EBRD syndicated loan to MCS, first in Mongolia; Baganuur Mines to expand development operations; USD 100 million Kazakh-Mongolian investment fund being set up; Take-over bid circular and QGX directors' circular mailed; Ivanhoe explains delay on Oyu Tolgoi; French expertise for coal liquefaction; Inspection agency halts mining at Tavan Tolgoi; Leighton looks to expand into Mongolia, Siberia.
http://bcmmongolia.org/.
EBRD syndicated loan to MCS, first in Mongolia; Baganuur Mines to expand development operations; USD 100 million Kazakh-Mongolian investment fund being set up; Take-over bid circular and QGX directors' circular mailed; Ivanhoe explains delay on Oyu Tolgoi; French expertise for coal liquefaction; Inspection agency halts mining at Tavan Tolgoi; Leighton looks to expand into Mongolia, Siberia.
Economy
Monetary policy implementation by Central Bank; Budget surplus comes down from last year; GDP rises 13.3 per cent; Unemployment up as new jobs are created; More freight makes up for fewer passengers; Costs rise along with petrol, diesel prices; More money for Mongolia Development Fund.
Politics
Parliament tries twice to meet, and fails; Leaders mix business with pleasure in Beijing; MPRP shows up inconsistency in DP stand; Polar Star for Japanese Ambassador; Embassy in Canberra soon; Ruling party continues to be homeless; People prefer stocks to cash in “wealth share"
For more business news and membership information on BCM, visit
http://bcmmongolia.org/.
PARLIAMENT TRIES TWICE TO MEET, AND FAILS
There were two attempts to hold a session of the new Parliament on August 14 and both failed. The first meeting was called at 11.30 am. All MPRP members were present, and so were S.Oyun from the Civil Will party, and the lone Independent, Z.Altai. The two DP leaders who are now supporting an early swearing in, E.Bat-Uul and B.Batbayar, were also seen. With the rest of the DP members staying away, however, there was no quorum and it was decided to meet again at 3 pm. This also did not have enough members and so could not be held. A resolution seems likely in the next few days. Hectic consultations are pointing to some sort of a coalition being worked out. The MPRP has two factions, one led by the present Prime Minister, S.Bayar, and the other by his predecessor in office, M.Enkhbold. A rough count gives both leaders the support of an equal number of 23 MPs. Both factions would like to dominate the next government, formed either by the MPRP or by the party with others’ support. The winner at the stakes might well be the one who succeeds in getting the DP’s support. There is division within that party also on which faction to support and on what terms. One group is led by E.Bat-Uul and B.Batbayar, who have come out in open favor of new MPs taking the oath without any further delay. Meanwhile the DP Executive Board has decided to discuss the issue of expelling E.Bat-Uul and B.Batbayar from the party.share”.
EBRD SYNDICATED LOAN TO MCS, FIRST IN MONGOLIA
As its first syndicated loan in Mongolia the EBRD is providing a US $13 million credit to MCS Coca-Cola LLC, a privately-owned local soft-drinks producer, to help it raise production, expand its product range, and most importantly, improve its wastewater treatment and recycling processes. MCS will use the funds to construct a greenfield bottling plant to increase its production capacity. The new wastewater treatment and recycling plant, to be used by a neighboring MCS-APB brewery, will allow the company to recycle water up to five times more than now to discharge to the municipal sewage system (once treated).
MCS, which holds the franchise for Coca-Cola products in Mongolia, is one of the largest private companies in the country. According to the President of MCS Holding LLC, this expansion project partially funded with EBRD support will help take the company’s business to a different level and promote local manufacturing, employment, and environment-friendly production.\\
BAGANUUR MINES TO EXPAND DEVELOPMENT OPERATIONS
The Baganuur Mines Company has decided to enlarge its development area to twice its present extent. The 30-year-old company currently spends Tg 40 billion annually on development operations, and in recent years it has been facing financial challenges in conducting exploration and development work.
Coal from Baganuur’s mines meets 40% of the entire demand of Mongolia. More important, the mines supply 60% of the demand in Ulaanbaatar and thus their coal is indispensable for generating electricity and heating in the capital city
LEADERS MIX BUSINESS WITH PLEASURE IN BEIJING
State leaders of Mongolia, invited to watch the opening ceremonies of the Olympic Games, took advantage of their visit to hold important talks. President N.Enkhbayar has met with Chinese President Hu Jintao to suggest several new areas of cooperation. These include projects like building a second railway line connecting the two capitals, building a new railway in north Mongolia as part of the North East Asia Project, developing the capacity of Zamyn Uud to handle trade, increasing oil exploration efforts, building a refinery, particularly for the petroleum that Mongolia will be importing from China, and building a power station in south Mongolia near the Shivee Ovoo coalmines.
President Hu promised careful consideration of all the proposals, and suggested setting up a mechanism to work on food safety and security as soon as possible, renewing the present general agreement on cooperation in several sectors, and working on a new agreement on labor.
Ulaanbaatar Mayor T.Bilegt, also in Beijing, met with officials of the Chinese Road and Bridge Construction Corporation, which is listed among the world’s 500 biggest corporations. The company has expressed interest in road building jobs in Mongolia and has conducted related surveys. It also presented proposals to the Mayor about solving the problems of Ulaanbaatar road networks.
http://bcmmongolia.org/.
Thursday, August 7, 2008
China to cut diesel imports as domestic supplies thrive
CHINA, the world's second-largest energy consumer, will cut diesel imports this month and next after domestic supplies improved, insiders said.
China International United Petroleum & Chemical Corp, the nation's largest oil trader, will halt, purchases in August and September, an insider told Bloomberg News. China National United Oil Corp will reduce imports this month by a "big margin" from July after it increased purchases in the past two months, another insider said.
China raised gasoline and diesel prices by about 18 percent on June 20, which encouraged refiners to increase fuel supplies and reduce inventories. State oil companies had stepped up imports to end shortages and build stockpiles before the Olympics Games.
"The improved Chinese supply may also be attributed to refinery upgrades which boosted yields of diesel," Ong Eng Tong, a Singapore-based consultant with Mabanaft International GmbH, said yesterday. "The move will increase diesel supply in the Far East region and weaken regional prices."
Unipec, as China International is known, more than halved diesel imports to 200,000 tons last month from June after the nationwide fuel-price increase. Chinaoil, as China National is known, bought a similar amount in July from June's 400,000 tons, an insider said. Chinaoil, the nation's second-largest oil trader, has not decided on the volume of September imports, the insider said.
China increased diesel purchases to the highest in at least five years in June to meet rising demand during the Olympics Games and for reconstruction after the Sichuan earthquake in May. Diesel imports rose to 960,000 tons, the Customs General Administration of China said on July 15.
Chinese oil refiners boosted crude processing to the highest in at least 17 months to 29.61 million tons in June.
China controls the cost of diesel, gasoline and jet fuel to limit their impact on inflation.
from
http://news.alibaba.com/134292_Energy/333483/China_Cut_Diesel_Imports_Domestic.htm
Thursday, July 31, 2008
China seeks to build new rail line for Mongolian coal
Inner Mongolia’s Mengdian Huaneng Thermal Power Corporation is planning to build a rail line to haul coal from the Mongolian border with China.
The power company, a unit of China Huaneng Group, the country's top power producer, said the rail line will run from Baiyunebo, or Bayan Obo, to Mandula, a port of entry on the China-Mongolia border.
This information was released in a company filing with the Shanghai Stock Exchange.
The 83-kilometer rail line is expected to cost 1.3 billion yuan (US $190.4 million) to construct. Further, it may take up to 18 months to build.
Tuesday, July 1, 2008
SouthGobi Energy stock stoked by thick, shallow coal seams in Mongolia
VANCOUVER — SouthGobi Energy Resources Ltd. shares (TSXV:SGQ) rose to a new high Monday after the company reported "multiple, thick, near-surface coking and thermal coal seams" at a site 16 kilometres east of its Ovoot Tolgoi coal mine in southern Mongolia.
The new find includes an intercept 51.5 metres thick, and the Vancouver-headquartered company has renamed the discovery, previously called the Alphabet fields, the Sumber coal project, a name which it said was suggested by a Mongolian lama and means "beginning of the universe."
Its stock, priced at barely $5 late last year, jumped by $3.51 or 19 per cent to $21.99 at midmorning on the TSX Venture Exchange.
"This discovery validates our expectations that there are multiple, near-surface thermal and coking coal deposits along strike from the existing mine at Ovoot Tolgoi," Gene Wusaty, chief operating officer of SouthGobi's coal division, stated Monday.
"The existing Ovoot Tolgoi mine site, airport and future coal transportation infrastructure will benefit the development at the Sumber discovery."
Exploration and drilling programs which started in 2005 have identified 11 coal seams at the Sumber project, and ongoing work is expected to result in a formal resource estimate in the fourth quarter of this year.
The new find includes an intercept 51.5 metres thick, and the Vancouver-headquartered company has renamed the discovery, previously called the Alphabet fields, the Sumber coal project, a name which it said was suggested by a Mongolian lama and means "beginning of the universe."
Its stock, priced at barely $5 late last year, jumped by $3.51 or 19 per cent to $21.99 at midmorning on the TSX Venture Exchange.
"This discovery validates our expectations that there are multiple, near-surface thermal and coking coal deposits along strike from the existing mine at Ovoot Tolgoi," Gene Wusaty, chief operating officer of SouthGobi's coal division, stated Monday.
"The existing Ovoot Tolgoi mine site, airport and future coal transportation infrastructure will benefit the development at the Sumber discovery."
Exploration and drilling programs which started in 2005 have identified 11 coal seams at the Sumber project, and ongoing work is expected to result in a formal resource estimate in the fourth quarter of this year.
Friday, June 27, 2008
Indian iron ore/steel giant Jindal snaps up Mongolian uranium JV
New Delhi-based conglomerate Jindal Steel& Power has purchased the Mongolian joint venture uranium assets of Vancouver-based junior companies Bluerock Resources and Uranerz Energy for US$2.6 million.
The sale includes all Mongolian uranium exploration projects and existing material assets the two junior companies maintain in Mongolia.
In a news release, Bluerock President and CEO Michael Collins said, "The sale of Bluerock's Mongolian exploration arm is a timely step for Bluerock as it allows the company to monetize the exploration results over the last two field reasons and redirect these funds towards Bluerock's main focus, our Southwest US uranium mining projects. Bluerock remains focused on building production, and in the ground resources in Colorado and Utah to support the company's on-going plan of becoming the next uranium producer in the United States."
The Mongolian JV project had eight separate land packages, altogether covering more than 280,000 hectares, primarily located in four settings in the central and eastern parts of Mongolia. The Khavtsal project is the most advanced exploration project in the package. Southwest of the Khavtsal in South Central Mongolia, preliminary work has identified several uranium anomalies.
The East Gobi/Tamtsag project comprises two exploration licenses in Eastern Mongolia.
Bluerock (TSX-V: BRD) hold a 60% ownership of the joint venture while Uranerz Energy (AMEX, TSX: URZ) holds 40%. Jindal has until August 26th to conduct its due diligence review and close the agreement.
A check of the Jindal website by Mineweb early Thursday revealed no uranium mines within the Indian company's stable of iron ore and coal mines. However, Jindal does have a diamond mining exploration division which is searching for diamonds, gold and other related minerals.
The sale includes all Mongolian uranium exploration projects and existing material assets the two junior companies maintain in Mongolia.
In a news release, Bluerock President and CEO Michael Collins said, "The sale of Bluerock's Mongolian exploration arm is a timely step for Bluerock as it allows the company to monetize the exploration results over the last two field reasons and redirect these funds towards Bluerock's main focus, our Southwest US uranium mining projects. Bluerock remains focused on building production, and in the ground resources in Colorado and Utah to support the company's on-going plan of becoming the next uranium producer in the United States."
The Mongolian JV project had eight separate land packages, altogether covering more than 280,000 hectares, primarily located in four settings in the central and eastern parts of Mongolia. The Khavtsal project is the most advanced exploration project in the package. Southwest of the Khavtsal in South Central Mongolia, preliminary work has identified several uranium anomalies.
The East Gobi/Tamtsag project comprises two exploration licenses in Eastern Mongolia.
Bluerock (TSX-V: BRD) hold a 60% ownership of the joint venture while Uranerz Energy (AMEX, TSX: URZ) holds 40%. Jindal has until August 26th to conduct its due diligence review and close the agreement.
A check of the Jindal website by Mineweb early Thursday revealed no uranium mines within the Indian company's stable of iron ore and coal mines. However, Jindal does have a diamond mining exploration division which is searching for diamonds, gold and other related minerals.
Thursday, June 19, 2008
ТЭНГЭР БАГАНАДСАН НЕФТИЙН ҮНЭ: НҮҮРСИЙГ ШИНГЭРҮҮЛЭН ШАТАХУУН ҮЙЛДВЭРЛЭХ
ТЭНГЭР БАГАНАДСАН НЕФТИЙН ҮНЭ: НҮҮРСИЙГ ШИНГЭРҮҮЛЭН ШАТАХУУН ҮЙЛДВЭРЛЭХ
Юуны өмнө, “Монголын байгалийн нєєц баялаг: аз уу, гай юу?” ийнхүү гарчигласан нэгэн нийтлэл өнгөрсөн онд сонин хэвлэлд гарсаныг анзаараагүй нэгэн байгаа бол олж уншихыг зөвлөж байна. Уг нийтлэлд байгалийн нєєцєд тvшиглэсэн эдийн засагт хэт дулдуйдан саймширах нь тийм ч таатай зүйл биш болох тухайг товчхон боловч маш тодорхой тайлбарлажээ. Байгалийн нєєцийг зохистой ашиглахтай холбоотойгоор үүсдэг чухал асуудлууд, тэдгээрийг буруу шийдвэрлэснээс шалтгаалан улс орны хєгжилд vзvvлдэг олон талын сєрєг нєлєє гэх мэт сургамж болох зүйл ч их байсан.
Гадаад зах зээлээс хэт хамааралтай байхын хор уршиг, “Голланд євчний” эрсдэл гэгч юу болох талаар өнгөрсөн хугацаанд бид бүгд чамлахааргүй зүйлүүдийг сонсож мэдсэн. Гэвч нєєцийн гай газар авснаар юунд хүргэдгийг бүрэн гүйцэд харж хараахан амжихгүй байх шиг. Тухайлбал, хувь хүний хөгжил болон хvний нєєцийн сул байдал бидний ирээдүйг хааш хөтлөх, сайн засаглал болон зохистой институцуудыг тєлєвшvvлж чадахгүй бол яах вэ гэхчилэн олон асуулт таарч тохирох хариултуудаа хүлээж байна. Ямар ч байсан, байгалийн энэ их нєєц, дутуу дулимаг нь ч яамай бид бүгдийн хєгжүүлж буй “Монгол” зах зээл, эрүүний зугаа болсон эрх зvйн үлбэгэр тогтолцоо нийлбээс маш ноцтой сєрєг vр дvнд хvргэх нь гарцаагүй. Үүний тухайг бидэнд сануулсан.
Газрын тос: шингэн хар алт
Нүүрс Шингэрүүлэх технологид хөрөнгө оруулалт хийх талаар газрын тосны хангалттай нөөцтэй улс орон нэг их сонирхохгүй байж болох юм. Харин өнөө болтол бусдын аманд багтаж, царай алдаж яваа бид яагаад санаа амар суух ёстой гэж? Ойрмогхон ч хэвлэл мэдээллийн бүх хэрэгсэлүүдээр энэхүү технологийн тухай хангалттай мэдээлэл цацагдсан. Тэгэхээр, шингэн болон хатуу хар алтнууд яагаад ингэтлээ ихээр бидний амьдралд нөлөөлөх болов.
Бид бүхэн учрыг олж, хужрийг тунгаахаар мэтгэлцэн маргалдаж, цэц мэргэнээ шалгаж суух хойгуур нефтийн үнэ улам бүр өндөр авч, өсөн нэмэгдсээр л байна. Хар алт хэмээх газрын тосны олборлолт түүхэнд тохиож байгаагүйгээр хамгийн дээд цэгтээ тулжээ. Томоохонд тооцогдож буй ордуудаас олборлох хэмжээ нь яв цав тогтоогдож, үйлдвэрлэл буурах хандлагатай байна. Ашиглалтанд орж буй ордуудын нөөцийн хэмжээ нь чамлалттай, шинэ эх үүсвэрүүдийг илрүүлж олох нь урьд өмнөхөөс улам хэцүү болжээ. Чанар сайтай нөөц хомсдох тусам нефтийг олборлох, боловсруулах арга техник улам бүр төвөгтэй болж, эдгээрт зарцуулах хөрөнгө мөнгө ч ихээр шаардагдана. Газрын тосны зах зээлээс улбаатай үүсч буй эдгээр тааламжгүй байдал нь дэлхий нийтийг цочирдуулдан, тамир тэнхээг шавхах өвчин мэт болоод байна.
Дээрх байдал хэр удаан өрнөх, цаашид хэрхэх талаар янз бүрийн таамаглал байгаа боловч эрдэмтэн мэргэд дэлхийн хөгжлийн чиг хандлагын талаар нийтлэг саналтай байна. Дэлхийн улс орнууд газар нутаг, улс төр, эдийн засгийн ашиг сонирхолын үүднээс нэгдэн нийлэх үйл явц эрчимжэж, хөгжиж буй нь илүү хүчирхэгжин, ядуу буурай нь хөгжиж шинэ зах зээлүүд бий болохын хэрээр бараа таваарын эргэлт улам бүр нэмэгдэнэ. Энэ бүхнийг даган эрчим хүчний эрэлт хэрэгцээ дэлхий даяар эрч хүчээ авч, зүй зохицолынхоо дагуу нефтийн үнэ тогтмол өсөх ойлгомжтой. Нөгөө талаасаа газрын тосны зах зээлд үүссэн тодорхойгүй байдал нь дэлхийн улс төрийн нөхцөл байдлыг тогтворгүйжүүлэн, барьц алдахад хүргэж байгаа юм. Харин зах зээл өөрөө тодорхойгүй байдалд таагүй ханддаг нь нэгэнт тодорхой билээ.
Тэгвэл бид шатахууныхаа хэрэгцээг гадаад зах зээлээс ханган нийлүүлдэг, импортоос бүрэн хамааралтай улс оронд амьдарч байна. Монгол улс газрын тосны бүтээгдэхүүн худалдан авахад жилд дунджаар 400-550 орчим сая ам.доллар зарцуулдаг ба өнгөрсөн 2007 онд 782 мянган тонн газрын тосны бүтээгдэхүүн импортолсон нь дээд амжилт болжээ. Аж үйлдвэр, уул уурхай болон бусад бодит салбар хөгжин, эдийн засаг тэлэх тусам хэрэглээ улам бүр өсөх нь зайлшгүй бөгөөд ойрын ирээдүйд ч 1 саяас хол давахыг үгүйсгэх аргагүй.
Сүүлийн зуу гаруй жилд эрчим хүчний салбарт олон нээлтүүд хийгдсэн. Газрын тос ч хүн төрөлхтөний хөгжил дэвшилд томоохон хувь нэмэр оруулсан. Харамсалтай нь дэлхийн нийт эрчим хүчний 35% гаруйн хэрэгцээг хангадаг түүний нөөц өдөр ирэх тутам шавхагдан барагдаж байна. Ийм учраас ч сүүлийн үед нефтийг орлуулах үүсвэрийн тухай сэдэв ихээр хөндөгдөх болсон юм. Гэхдээ асуудлын гол нь чухам юунд байна вэ? Байгалийн хий, нефть нэвчсэн элс, био түлш, химийн түлш, сэргээгдэх эх үүсвэр, цөмийн эрчим хүч зэрэг бүгд нийлээд ойрын арван жилд ч дэлхийн эрчим хүчний өнөөгийн хэрэглээг хангахуйц хэмжээнд хүрч чадахгүй хэмээн мэргэжилтэнгүүд дүгнэж байна. Мөн эдгээр технологиуд нь асар их хөрөнгө шаарддаг, эсвэл эрчим хүчийг их хэмжээгээр үйлдвэрлэхэд бэлэн бус байгаа юм. Харин нефтийг орлуулах боломжтой, хямд эх үүсвэрийн эрэлд мордсон зарим улс орнууд нүүрсийг боловсруулан, шингэрүүлэх замаар шатахуун үйлдвэрлэх цаг мөч нэгэнт ирсэнийг хүлээн зөвшөөрч эхэлжээ.
Нүүрс: өөр нэгэн хар алтны тухай
Тэдгээр улс орнууд ямар арга замаар шийдэх гэж байна вэ? Нэгдүгээрт, нүүрсийг асар их хэмжээгээр олборлон нийлүүлэх бололцоотой байх. Хоёрдугаарт, байгаль орчинд ээлтэй, цэвэр шингэн шатахууныг нүүрснээс гаргаж авах буюу Нүүрс Шингэрүүлэх технологийг хэрэглэх боломж бүрдүүлэх. Эцэст нь, энэ хоёрыг зохистой байдлаар уялдуулан ашиглах замаар эрчим хүчний асуудлаа шийдэх гарц болно гэж тэд үзэж байна. Бид ч ялгаагүй үүнийг хэрэгжүүлэх бүрэн бололцоотой. Монгол Улс өөрөө нүүрсний арвин нөөцтэй, түүнийг боловсруулан шатахуун үйлдвэрлэх дэвшилтэт технологи нь зах зээлд нээлттэй, бэлэн байна. Мөн манай улсын төсөв болон санхүүгийн ачаалалыг хөнгөлөх, эдийн засгийн хөгжлийг түргэтгэх, нийгмийн дарамт шахалтыг саармагжуулах, үндэсний аюулгүй байдлыг хангах зэрэг олон олон давуу, сайн талууд бас бий.
Эдүгээ АНУ, ОХУ, Хятад, Энэтхэг болон Австрали зэрэг нь нүүрсний нөөц баялагын хэмжээгээр тэргүүлэгч улс орнуудын тоонд зүй ёсоор тооцогддог бол уг жагсаалтын эхний 15-т зүй ёсоор багтдаг Монгол Улс 152 тэрбум тонн нүүрсний таамаг нөөцтэй. Эрэлт хэрэгцээ цаашид эрч хүчээ авч нэмэгдсэн ч, дэлхий дахин Нүүрс Шингэрүүлэх технологийг ашигласнаар эрчим хүчнийхээ хэрэглээг хэдэн зуун жилийн туршид хангах бүрэн боломжтой, хангалттай нүүрсний нөөцтэй болох нь батлагджээ. Харин, газрын тос, байгалийн шатдаг хийн ихээхэн нөөц илрээгүй манай орны хувьд нүүрс нь эрчим хүчний үндсэн эх үүсвэр болох магадлалтай ба энэ нь бидний хувьд олзуурхууштай хэрэг байж болох юм.
Харин газрын тос ойролцоогоор 40-50 жил, байгалийн хий 60-70 жилийн нөөцийн үлдэгдэлтэй хэмээн эрдэмтэн судлаачид үзэж байна. Хамгийн гол нь нефть нийлүүлэлтийн томоохон эх ундарга болох ойрхи дорнодын газрын тос олборлох үйлдвэрлэлийн хэмжээ буурсаар байгаа юм. Дээр нь тус бүс нутагт нүүрсний нөөц гэхээр тоймтой зүйл бараг байдаггүй. Энд нэг энгийн тайлбар хийх нь зүйтэй болов уу. Газрын тос нь олон зуун сая жилийн туршид явагдсан химийн урвал, түүний үр нөлөөний үр дүнд шингэрсэн нүүрс юм. Сайн чанартай нефть нь цаг хугацааны хувьд илүү насжилттай, хөгшин газрын гүний давхаргаас олддог бол арай залуувтар давхарга нь өтгөн газрын тостой байдаг. Нүүрс ч мөн ялгаагүй насжилт болон бусад нөлөөллөөс шалтгаалан коксжих, чулуун, хүрэн гэх мэтээр ангилагддаг байна. Эдгээр байгалийн баялагуудыг боловсруулан гаргаж авах шатахууны өртөгт насжилтын байдал шууд хамааралтайгаар нөлөөлнө. Нүүрс шингэрүүлэх технологийг энгийн үгээр тайлбарлавал, байгаль дээр өрнөж буй дээрх насжилт, урвалжилт болон бусад үр нөлөөлөлийн үйл явцыг үйлдвэрлэлийн аргаар түргэсгэн нефть гарган авч байгаа юм.
Нүүрс: Хатуу хар алтыг шингэрүүлэх тухай
Түүхийн хуудсыг эргүүлэн сөхөж үзвээс Нүүрс Шингэрүүлэх технологийг өнгөрсөн зууны эхэн үеэс судалж, хөгжүүлж эхэлсэн ба түүнээс хойш улам бүр сайжруулсаар иржээ. Харин нүүрс шингэрүүлэх технологийг ашиглах, зах зээлд нэвтрүүлэхэд шингэн хар алт газрын тостой өрсөлдөх гарцаагүй шаардлагатай тулгарч байжээ. Тухайлбал, нэг баррел нефть 25-35 ам.доллараас илүү үнэтэй болсноор Нүүрс Шингэрүүлэх технологи нь эдийн засгийн хувьд үр өгөөжтэй болдог байна. (1 баррел = 159 литр) Өөрөөр хэлбэл, баррел нь 25-35 ам.долларын өртөгтэй нефть үйлдвэрлэх бололцоотой уг технологи нь хөрөнгө оруулагчдын сонирхолыг ихээхэн татаж эхэлдэг гэж мэргэжилтэнгүүд тайлбарладаг. Тэгвэл, нефтийн үнэ 60 ам.долларын босгыг давж дэлхий нийтийг цочирдуулж байсан нь саявтархан. Тухайн үед зах зээлийн шинжээч мэргэжилтэнгүүд газрын тосны үнийн өсөлт буурахгүй, харин өсөх магадлалтай хэмээн мэдэгдэж байсан. Тэр ч байтугай, асар их хэмжээний нөөцтэй ямар нэгэн орд газар гэнэт олддоггүй л юм бол, нефтийн үнэ алгуур өссөөр 100-150 ам.доллар хүрнэ гэсэн таамаглалыг зарим нэг нь дэвшүүлж байсан. Энэ бүхэн ч өнөөдөр нэгэнт батлагдаж, бодитой болсон явдал. Анхаарал татсан өөр нэг таамаглал бол АНУ-д шатахуун түгээх цэгүүдэд борлуулагдах галлон бензиний үнэ 8 ам.долларт хүрч өргөн хүрээг хамарсан, гүнзгий хямрал өрнөж болох талаар дурдаж байжээ. (1 галлон = 3.8 литр)
Тэгэхээр яагаад өнөөг болтол бусад улс орнууд Нүүрс Шингэрүүлэх үйлдвэр барьж байгуулаагүй юм бэ? Хамгийн товч бөгөөд тодорхой хариултыг доорх зургаас харж болно. Газрын тосны үнийг тогтоох болон баримжаалахад АНУ-д ашиглагддаг нэг төрлийн газрын тос болох WTI баррел нефтийн үнэ 2010 онд хамгийн дээд цэгтээ буюу 100 ам.долларт хүрнэ хэмээн таамаглаж байжээ. WTI-н таамаглал хамгийн өндөр магадлалтай гэж тооцогддог ажээ.
Хөрөнгө оруулагчидын шийдвэр гаргахад нөлөөлж буй өөр бусад хүчин зүйлүүд бий. Нүүрсийг шууд болон шууд бусаар, эсвэл энэ хоёрыг хослуулан ашиглах замаар шингэрүүлэх аргууд байдаг. Үүнээс шууд аргаар нүүрс шингэрүүлэх нь харьцангуй хямд үнэтэй нефть үйлдвэрлэх давуу онцлогтой, сүүлийн үеийн технологи юм. Мөн нүүрс шингэрүүлэх технологитой харьцуулахад харьцангуй хямд өртөгтэй нүүрсийг хийжүүлэх, хийг шингэрүүлэх өөр бусад технологиуд ч байна. Харьцангуй өмнөх үеийн, олон шат дамжлагатай эдгээр технологиудыг ашиглан үйлдвэрлэх эцсийн бүтээгдэхүүний үнэ харьцангуй өндөр гардаг байна. Иймээс зөв зүйтэй сонголт хийх шаардлагатай тулгарсан хөрөнгө оруулагчид нефтийн үнэ огцом унахаас жийрхэн, хүлээзнэж харзнасан байдалтай байж болох талтай. Зарим компаниуд нүүрс шингэрүүлэх үйлдвэрлэл эрхлэхээ түр зуур хойш тавин, хөрөнгө оруулалтын өнөөгийн үр ашигтаа түлхүү анхаарч буй нь бас нөлөөлж байж болох юм.
Гэвч Хятад, АНУ, Герман, Энэтхэг, Австрали, Индонези зэрэг орнууд өөрсдийн дотоод дахь хямдхан нөөц баялагтаа дулдуйдан нүүрс шингэрүүлэх технологийг хөгжүүлэх явдлыг туйлбартай хөхиүлэн дэмжиж байна. Тухайлбал, Хятад Улс нийт эрчим хүчнийхээ 30 орчим хувь, газрын тосны бүтээгдэхүүний 50 орчим хувийг импортолдог. Тус улсын хувьд үнийн өсөлт, гадаад зах зээлээс хамааралтай байх нь ямархуу байдалд хүргэж болохыг 2006 оны байдлаар өдөрт 3 сая баррел нефтийн бүтээгдэхүүн импортолдог байсан тоо баримтаас төсөөлж болох юм.
Нүүрс: Цахилгаан, эрчим хүчний эх үүсвэр
Яахын аргагүй сонирхол татах зүйл бол цахилгаан, эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн салбар болно. Өнөөдөр дэлхийн дахинд хэрэглэж буй цахилгаан, эрчим хүчний 40% орчимыг нүүрснээс гарган авч байна. Гэвч энэ тоо улс орнуудын хувьд харилцан адилгүй ба тухайлбал, Польш 94%, Өмнөд Африк 92%, Хятад 77%, Австрали 76% гэх зэргээр цахилгаан, эрчим хүчний хэрэгцээгээ нүүрсээр хангадаг байна. Харин манай улсын хувьд бараг 100% билээ. Сүүлийн жилүүдийн байдлаас ажиглахад, нүүрс нь байгалийн хий, усан болон цөмийн эх үүсвэрүүд, сэргээгдэх эрчим хүчнүүдээс илүү давшилттай хөгжиж буй эрчим хүчний эх үүсвэр юм. 2030 оны байдлаар ч 38%-ийг нийлүүлэх нүүрс гол эх үүсвэр хэвээр байх бөгөөд үлдсэн хэсгийг байгалийн хий 30%, уснаас гаргах цахилгаан эх үүсвэр 13%, цөмийн эрчим хүч 9%, харин эх үүсвэрүүд 6%, газрын тос 4%-ийг тус тус үйлвэрлэх ажээ.
Эдүгээ ажиллаж буй нүүрсний цахилгаан станцуудын технологи нь анхнаасаа нефтийг ашиглах нөхцөл боломжийг харгалзалгүй буруу шийдсэн, хэтэрхий үрэлгэн үнэтэй арга зам ажээ. Гэтэл нүүрс шатаан эрчим хүч үйлдвэрлэдэг ямар ч станц нүүрс шингэрүүлэх аргаар гаргаж авсан нефтийг ашиглах бүрэн бололцоотой. Түүнчлэн, ашиглагдаж буй цахилгаан станцуудын ашигт ажиллагааны түвшин нь 50% орчим байхад, өндөр даралттай шатаах зуух ашигладаг нүүрс шингэрүүлэх технологийг ашигласнаар дээрх түвшин 80% хүртэл нэмэгдэх юм байна. Энгийнээр хэлбэл, бид шатааж буй нүүрснийхээ тал хувийг ашиглаж байна гэсэн үг юм. Харин ч бүр хүрээлэн буй орчинд хор хөнөөлтэй хүхэр, меркури болон үнс зэрэг ялгарахгүйгээс гадна хий тортог, утаа үнэр багатай, илүү үр ашигтай, байгаль дэлхийд ээлтэй шийдэл болох юм байна.
Нүүрс шингэрүүлэх үйлдвэрлэлийн салбарыг хөгжүүлэх чиглэлээр харьцангуй тэргүүлж яваа улс бол манай өмнөд хөрш болно. Хятад улс хэдхэн жилийн дотор маш хурдацтай өсөн бойжиж, дэлхийн томоохон аж үйлдвэржсэн гүрэн болсон. Тус улсын эрчим хүчний эрэлт хэрэгцээ тоймлошгүй их бөгөөд ялангуяа үйлдвэрийн газрууд, орон сууц, сургуулиудыг цахилгаанаар хангах хүндхэн асуудлыг зайлшгүй шийдвэрлэх шаардлагатай тулгарч байгаа билээ. Тэд багахан хэмжээний нефтийн нөөцтөй боловч маш их нүүрстэй. Гэвч, нүүрсний нөөц нь газар нутгынхаа хойд хэсэгт байрлаж байгаа бол, аж үйлдвэрийн хөгжил цэцэглэлт нь өмнөд хэсэгтээ өрнөж байгаа билээ. Аугаа том газар нутагтай Хятад улсын зам тээвэр, төмөр замын өнөөгийн нөхцөл байдал тааруухан, ойрын ирээдүйд шаардлага хангахүйц хэмжээнд хүрч хараахан амжихгүй хэмээн эх сурвалжууд дурдаж байна. Гэвч тэд хатуу нүүрсийг тээвэрлэх хүндхэн асуудлыг шийдэж чадлаа ч, зөөж авчирсан нүүрсээ шатааж агаар орчиноо бохирдуулсан хэвээр л байна. Үүний оронд нүүрсээ шингэрүүлэн хоолойгоор шахан дамжуулах нь эцсийн дүндээ хямд төсөр тусахаас гадна хамаагүй хялбархан, илүү ухаалаг арга зам болох нь дамжиггүй
Хятад улс нүүрс шингэрүүлэх үйлдвэртэй болох анхны оролдлогоо 1999 онд хийсэн ба жилийн 500,000 тоннын хүчин чадалтай уг төсөл нүүрсний чанараа дутуу шинжилснээс болж бүрмөсөн зогссон байна. Улмаар 2001 онд энэ чиглэлийн 863 төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх санал боловсруулагдаж байснаас өнөөдөр 30 орчим нь нарийвчилсан төлөвлөлт хийх, техник эдийн засгийн үндэслэл боловсруулах шатандаа явж байна. Харин 2001 оноос АНУ-н технологийг ашиглахаар тууштай ажилласаны үр дүнд Шиньхуа групп санаачлагыг гартаа авч, Өвөрмонголын Ордосд дэлхий дээр анхны томоохон гэж зүй ёсоор тооцогдох нүүрс шингэрүүлэх үйлдвэрийг 2008 онд ашилалтанд оруулах гэж байна. Энэ бүхнээс шалтгаалан, бүх хятадын аж үйлдвэрлэлийг чиглүүлэн зохицуулах үүрэг бүхий Үндэсний Хөгжил, Шинэчлэлтийн Хорооноос “Нүүрс Шингэрүүлэх салбарын талаар баримтлах Үндэсний Хөгжлийн Хөтөлбөр” батлагдан гарахаас нааш энэ чиглэлээр хэрэгжүүлэх шинэ төслүүдэд хатуу хяналт тавьж ажиллах удирдамжыг орон нутгийн удирдлагуудад хүргүүлжээ. Нүүрс шингэрүүлэх асуудлыг бодитой ажил болгоход түүнд хэрэгцээтэй нүүрс, ус болон хөрөнгө мөнгөний хангалттай нөөцтэй байх шаардлагатайн дээр экологи, хүрээлэн буй орчин, технологи зэрэгт тавигдах стандартын өндөр шаардлагуудыг хангах ёстой. Энэ бүхэнд харалган хандах нь төслийн хэрэгжилтийг тогтворгүй болгохоос гадна үндэсний эдийн засаг, түүний эрүүл хөгжилд сөргөөр нөлөөлөх талтай гэж ҮХШХ-ны мэдэгдэлд дурджээ. Иймээс ч, 3 сая тонноос бага хүчин чадалтай үйлдвэр байгуулах төсөлд засгийн газрын зүгээс зөвшөөрөл олгогдохгүй хэмээн эх сурвалжийн мэдээлж байна.
Нүүрс: шатахууны эх үүсвэр
Сонирхол ихээхэн татаж буй өөр нэг зүйл бол бидний өдөр тутмын амьдралын салшгүй хэсэг болсон автомашин ба түүний эрэлт хэрэгцээ дэлхий дахинд өсөн нэмэгдсээр байна. Өнөөдөр тээврийн хэрэгсэлүүдийг хөдөлгөхөд шаардагдаж буй нийт шатахуун, түлшний 96% орчимыг газрын тосноос гарган авч байна. 1970 онд нийтдээ 200 сая хүрэхгүй байсан автомашины тоо 2006 онд 700 сая илүүтэй болсон байна. Дэлхийн Эрчим Хүчний Байгууллагын таамаглаж буйгаар 2030 онд дэлхийн автомашины тоо даруй 1.5 тэрбумд хүрэх ба ялангуяа хөгжиж буй орнуудад автомашины хэрэглээ гурав дахин нэмэгдэх ажээ. Үүний хажууд, 100,000 гаруй тээврийн хэрэгсэлтэй манай улс өчүүхэн мэт санагдаж болох ч, Улаанбаатрынхаа гудамжинд багтаж ядан түгжрэн бухимдаж яваа бидний хувьд томоохон асуудал юм.
Сүүлийн жилүүдэд байгаль орчинд ээлтэй тээврийн хэрэгсэлийг түлхүү нийлүүлэх шаардлагыг хангах, хэрэглэгчидийн хүсэн хүлээж буй илүү үр ашигтай автомашин үйлдвэрлэх асуудлуудыг уялдуулах хүндхэн даваатай үйлдвэрлэгч компаниуд тулгарч байгаа. Иймээс ч тэд хүрээлэн буй орчинд ээлтэй, цахилгаан-бензинийг хослуулах гибрид автомашинуудыг аль болох богино хугацаанд, их хэмжээгээр үйлдвэрлэн нийлүүлэх ажилдаа ханцуй шамлан орцгоосон. Гэтэл ойрын ирээдүйд цахилгаан-дизель түлшийг хослуулан ашиглах гибрид автомашин нь хэрэглээнд илүүтэй нэвтэрч эхлэх магадлал өндөртэй байх төлөв байдал ажиглагдаж эхэлжээ. Бензин болон дизель түлш хоюуланг нь нүүрснээс гаргаж авдаг ба эдгээр нь газрын тосноос гаргаж авдаг шатахуунаас харьцангуй цэвэр бүтээгдэхүүн ажээ. Мөн дээрх хоёр төрлийн шатахууныг нүүрснээс гаргасан нефтьнээс нэрж боловсруулах арга, ашигт ажиллагааны түвшин нь ойролцоо аж. Нөгөө талаасаа, хөдөлгүүрийн хүч чадлыг бүрэн дүүрэн ашиглах, гүйцэтгэлийн илүү сайн үзүүлэлттэй түлшийг ашиглах бололцоо бүрдүүлж байгаа юм. Ялангуяа, нүүрснээс гаргасан дизель түлш нь агаар мандлыг бохирдуулах бодис бага ялгаруулахын зэрэгцээ бидэнд илүү их замыг туулах боломж олгоно.
Хүн амынхаа тоогоор тэргүүлэгч Хятад болон Энэтхэг улсууд автомашин үйлдвэрлэлийн зах зээлд хүч түрэн орох төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлэх цаг мөч хэзээ мөдгүй болсон. Эдгээр улсууд дотоодын асар том зах зээлээ хангах эхний алхамаа хэрэгжүүлэх, улмаар гадаад зах зээлд амжилттай гарахад ялангуяа өөрсдөө үйлдвэрлэх цэвэр шатахуун нь хүчтэй зэвсэг болж болох талтай. Тэртээ тэргүй түүхий нефтийн зах зээлээс хамааралтай, дээр нь үйлдвэрлэлийн өндөр өртөг зардлаас шалтгаалан хямарч буй автомашин үйлдвэрлэгч мангасуудад ч томоохон дарамт үзүүлж, хүндхэн цохилт өгөх нь дамжиггүй бизээ. Иймээс ч автомашин үйлдвэрлэгчид гибрид автомашины үйлдвэрлэлийг эхлүүлэхээр зэхэж буй цогц өөрчлөлтийн төлөвлөгөөгөө түр хойшлуулж, юуны түрүүнд нүүрс шингэрүүлэх аргаар гаргаж авсан шатахууныг илүүтэй сонирхон, судалгааны ажилд ихээхэн хөрөнгө хаяцгааж эхэлжээ.
Төгсгөл хэсэг буюу эхлэл
Монгол Улсын шийдвэр гаргагчид Нүүрс Шингэрүүлэх технологийг нэвтрүүлэн, нутагшуулах төрийн бодлогоо даруй тодорхойлох хэрэгтэй. Ингэхдээ, өнөөдөр барууны ертөнцөд моодонд ороод байгаа био түлшний асуудалтай адилтган жишиж, био түлшний үйлдвэрлэлийг татвар болон санхүүгийн хөнгөлөлт үзүүлэх замаар хэрхэн дэмжиж буй тэдний туршлагыг судлаж үзэх нь илүүдэхгүй. Нөгөө талаасаа, асуудлын мөн чанарыг сайтар ойлгоход хялбар дөхөм байж болох талтай. Нүүрс Шингэрүүлэх технологи болон био түлшний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх асуудалд олон нийтийн дэмжлэгийг авахад дөхөм үзүүлэх, адил төстэй олон хүчин зүйл, онцлог талууд бий. Тэгэхээр, барууны улс төрчид био түлшний асуудлыг аль өнцгөөс нь харж байна гэдгийг сонирхож үзье. Нэгдүгээрт, үйлдвэрлэлүүд уналтанд орсон орон нутгийн түвшинд хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх тул сонгогчдын саналыг авахад улс төрчдөд ашигтай тусдаг байна. Хоёрдугаарт, улам бүр барьц муутай, тогтвортой бус болж буй улс орнуудаас эрчим хүчний хувьд хамааралтай байх нь аюулгүй байдалд сөрөг үр нөлөө үзүүлнэ хэмээн итгэж, санаагаа зовоох болсон барууны сонгогчид болон хөрөнгө оруулагчидын тоо их хэмжээгээр нэмэгдэх болсон. Гуравдугаарт, байгаль орчинд ээлтэй, цэвэр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх тул байгаль орчны төлөө тэмцэгчидийн зүгээс дэмжлэг хүлээн авах магадлал өндөр байгаа зэрэг болно.
Манай нөхцөлд, улс орны маань хувь заяаг шийдэхэд оролцож буй аливаа нам, ашиг сонирхолын зөрчилтэй бүлэглэлүүд Монгол Улс Нүүрс Шингэрүүлэх үйлдвэртэй болох тухай асуудлыг үндэсний тэргүүлэх чиглэлийн бодлогод тусган багтаах, нэгдсэн бодлого баримтлах, тууштай ажиллах улс төрийн хүсэл эрмэлзлэлээ нэгтгэх хэрэгтэй. Одоо мориноосоо буух цаг болсон. Энэ бол ирээдүйг бүрхэгдүүлэх “хүүхдийн 10,000 төгрөг”, унаж тустал нь урхидах “эх орны хувь - хишиг” ч биш. Харин бидэнд заяасан хувь тавилан, бидний биелүүлэх үүрэг хариуцлага юм.
Энэ бүхнийг нуршиж эхлэхээс урьдаж эхэн хэсэгтээ дурдсан тэрхүү нийтлэлээс хоёр зүйлийг дахин энд давтая. Монголчууд зєвхєн цэрэг дайны хvчээр бус “шинжлэх ухааны аргаар” амжилтанд хvрсэн хэмээн 13-р зуунд барууны нэгэн мэргэний айлдсаныг ишлэл татаж, монголын малчин євлийн бэлтгэлээ базаахдаа аарцаа хатаан ааруул бэлтгэж, махаа хатаан борцоо бэлтгэдэг шиг сэтгэх ёстой болохыг сануулсан. Аз билэгшээж, монголчууд бидэнд итгэл тээсэн ерөөлд тань талархаж буйгаа илэрхийлье.
Ямартаа ч өнөөдрийн байдлаар Нүүрс Шингэрүүлэх технологид дэлхийн улс орнууд, олон компаниуд хөрөнгө оруулалт хийж байна. Та бидний өдөр тутам хэрэглэдэг бараа бүтээгдэхүүний үнийг хөөрөгдөж, улс орны хөгжлийг чөдөрлөх инфляцийг өөгшүүлж буй нефть, тэнгэрт тулталаа гаарч буй түүний үнэ гэх мэтийн учир зүйг олохгүй будлихын сацуу бухимдаж суугаагаа түр зуур ч атугай мартагная. Харин үнэхээр л улс орны маань хөгжил дэвшил, алс хэтийн ирээдүйд хэрэгтэй гэж үзэж байгаа бол нүүрсийг шууд болон шууд бус аргаар шингэрүүлэх технологиор гаршиж, дадлагжсан дэлхийн мэргэжилтэнгүүд болох Headwaters, Syntroleum Corp, Rentech, Sasol компаниудын талаар та нэг сонирхож үзээрэй.
from Oldman
Юуны өмнө, “Монголын байгалийн нєєц баялаг: аз уу, гай юу?” ийнхүү гарчигласан нэгэн нийтлэл өнгөрсөн онд сонин хэвлэлд гарсаныг анзаараагүй нэгэн байгаа бол олж уншихыг зөвлөж байна. Уг нийтлэлд байгалийн нєєцєд тvшиглэсэн эдийн засагт хэт дулдуйдан саймширах нь тийм ч таатай зүйл биш болох тухайг товчхон боловч маш тодорхой тайлбарлажээ. Байгалийн нєєцийг зохистой ашиглахтай холбоотойгоор үүсдэг чухал асуудлууд, тэдгээрийг буруу шийдвэрлэснээс шалтгаалан улс орны хєгжилд vзvvлдэг олон талын сєрєг нєлєє гэх мэт сургамж болох зүйл ч их байсан.
Гадаад зах зээлээс хэт хамааралтай байхын хор уршиг, “Голланд євчний” эрсдэл гэгч юу болох талаар өнгөрсөн хугацаанд бид бүгд чамлахааргүй зүйлүүдийг сонсож мэдсэн. Гэвч нєєцийн гай газар авснаар юунд хүргэдгийг бүрэн гүйцэд харж хараахан амжихгүй байх шиг. Тухайлбал, хувь хүний хөгжил болон хvний нєєцийн сул байдал бидний ирээдүйг хааш хөтлөх, сайн засаглал болон зохистой институцуудыг тєлєвшvvлж чадахгүй бол яах вэ гэхчилэн олон асуулт таарч тохирох хариултуудаа хүлээж байна. Ямар ч байсан, байгалийн энэ их нєєц, дутуу дулимаг нь ч яамай бид бүгдийн хєгжүүлж буй “Монгол” зах зээл, эрүүний зугаа болсон эрх зvйн үлбэгэр тогтолцоо нийлбээс маш ноцтой сєрєг vр дvнд хvргэх нь гарцаагүй. Үүний тухайг бидэнд сануулсан.
Газрын тос: шингэн хар алт
Нүүрс Шингэрүүлэх технологид хөрөнгө оруулалт хийх талаар газрын тосны хангалттай нөөцтэй улс орон нэг их сонирхохгүй байж болох юм. Харин өнөө болтол бусдын аманд багтаж, царай алдаж яваа бид яагаад санаа амар суух ёстой гэж? Ойрмогхон ч хэвлэл мэдээллийн бүх хэрэгсэлүүдээр энэхүү технологийн тухай хангалттай мэдээлэл цацагдсан. Тэгэхээр, шингэн болон хатуу хар алтнууд яагаад ингэтлээ ихээр бидний амьдралд нөлөөлөх болов.
Бид бүхэн учрыг олж, хужрийг тунгаахаар мэтгэлцэн маргалдаж, цэц мэргэнээ шалгаж суух хойгуур нефтийн үнэ улам бүр өндөр авч, өсөн нэмэгдсээр л байна. Хар алт хэмээх газрын тосны олборлолт түүхэнд тохиож байгаагүйгээр хамгийн дээд цэгтээ тулжээ. Томоохонд тооцогдож буй ордуудаас олборлох хэмжээ нь яв цав тогтоогдож, үйлдвэрлэл буурах хандлагатай байна. Ашиглалтанд орж буй ордуудын нөөцийн хэмжээ нь чамлалттай, шинэ эх үүсвэрүүдийг илрүүлж олох нь урьд өмнөхөөс улам хэцүү болжээ. Чанар сайтай нөөц хомсдох тусам нефтийг олборлох, боловсруулах арга техник улам бүр төвөгтэй болж, эдгээрт зарцуулах хөрөнгө мөнгө ч ихээр шаардагдана. Газрын тосны зах зээлээс улбаатай үүсч буй эдгээр тааламжгүй байдал нь дэлхий нийтийг цочирдуулдан, тамир тэнхээг шавхах өвчин мэт болоод байна.
Дээрх байдал хэр удаан өрнөх, цаашид хэрхэх талаар янз бүрийн таамаглал байгаа боловч эрдэмтэн мэргэд дэлхийн хөгжлийн чиг хандлагын талаар нийтлэг саналтай байна. Дэлхийн улс орнууд газар нутаг, улс төр, эдийн засгийн ашиг сонирхолын үүднээс нэгдэн нийлэх үйл явц эрчимжэж, хөгжиж буй нь илүү хүчирхэгжин, ядуу буурай нь хөгжиж шинэ зах зээлүүд бий болохын хэрээр бараа таваарын эргэлт улам бүр нэмэгдэнэ. Энэ бүхнийг даган эрчим хүчний эрэлт хэрэгцээ дэлхий даяар эрч хүчээ авч, зүй зохицолынхоо дагуу нефтийн үнэ тогтмол өсөх ойлгомжтой. Нөгөө талаасаа газрын тосны зах зээлд үүссэн тодорхойгүй байдал нь дэлхийн улс төрийн нөхцөл байдлыг тогтворгүйжүүлэн, барьц алдахад хүргэж байгаа юм. Харин зах зээл өөрөө тодорхойгүй байдалд таагүй ханддаг нь нэгэнт тодорхой билээ.
Тэгвэл бид шатахууныхаа хэрэгцээг гадаад зах зээлээс ханган нийлүүлдэг, импортоос бүрэн хамааралтай улс оронд амьдарч байна. Монгол улс газрын тосны бүтээгдэхүүн худалдан авахад жилд дунджаар 400-550 орчим сая ам.доллар зарцуулдаг ба өнгөрсөн 2007 онд 782 мянган тонн газрын тосны бүтээгдэхүүн импортолсон нь дээд амжилт болжээ. Аж үйлдвэр, уул уурхай болон бусад бодит салбар хөгжин, эдийн засаг тэлэх тусам хэрэглээ улам бүр өсөх нь зайлшгүй бөгөөд ойрын ирээдүйд ч 1 саяас хол давахыг үгүйсгэх аргагүй.
Сүүлийн зуу гаруй жилд эрчим хүчний салбарт олон нээлтүүд хийгдсэн. Газрын тос ч хүн төрөлхтөний хөгжил дэвшилд томоохон хувь нэмэр оруулсан. Харамсалтай нь дэлхийн нийт эрчим хүчний 35% гаруйн хэрэгцээг хангадаг түүний нөөц өдөр ирэх тутам шавхагдан барагдаж байна. Ийм учраас ч сүүлийн үед нефтийг орлуулах үүсвэрийн тухай сэдэв ихээр хөндөгдөх болсон юм. Гэхдээ асуудлын гол нь чухам юунд байна вэ? Байгалийн хий, нефть нэвчсэн элс, био түлш, химийн түлш, сэргээгдэх эх үүсвэр, цөмийн эрчим хүч зэрэг бүгд нийлээд ойрын арван жилд ч дэлхийн эрчим хүчний өнөөгийн хэрэглээг хангахуйц хэмжээнд хүрч чадахгүй хэмээн мэргэжилтэнгүүд дүгнэж байна. Мөн эдгээр технологиуд нь асар их хөрөнгө шаарддаг, эсвэл эрчим хүчийг их хэмжээгээр үйлдвэрлэхэд бэлэн бус байгаа юм. Харин нефтийг орлуулах боломжтой, хямд эх үүсвэрийн эрэлд мордсон зарим улс орнууд нүүрсийг боловсруулан, шингэрүүлэх замаар шатахуун үйлдвэрлэх цаг мөч нэгэнт ирсэнийг хүлээн зөвшөөрч эхэлжээ.
Нүүрс: өөр нэгэн хар алтны тухай
Тэдгээр улс орнууд ямар арга замаар шийдэх гэж байна вэ? Нэгдүгээрт, нүүрсийг асар их хэмжээгээр олборлон нийлүүлэх бололцоотой байх. Хоёрдугаарт, байгаль орчинд ээлтэй, цэвэр шингэн шатахууныг нүүрснээс гаргаж авах буюу Нүүрс Шингэрүүлэх технологийг хэрэглэх боломж бүрдүүлэх. Эцэст нь, энэ хоёрыг зохистой байдлаар уялдуулан ашиглах замаар эрчим хүчний асуудлаа шийдэх гарц болно гэж тэд үзэж байна. Бид ч ялгаагүй үүнийг хэрэгжүүлэх бүрэн бололцоотой. Монгол Улс өөрөө нүүрсний арвин нөөцтэй, түүнийг боловсруулан шатахуун үйлдвэрлэх дэвшилтэт технологи нь зах зээлд нээлттэй, бэлэн байна. Мөн манай улсын төсөв болон санхүүгийн ачаалалыг хөнгөлөх, эдийн засгийн хөгжлийг түргэтгэх, нийгмийн дарамт шахалтыг саармагжуулах, үндэсний аюулгүй байдлыг хангах зэрэг олон олон давуу, сайн талууд бас бий.
Эдүгээ АНУ, ОХУ, Хятад, Энэтхэг болон Австрали зэрэг нь нүүрсний нөөц баялагын хэмжээгээр тэргүүлэгч улс орнуудын тоонд зүй ёсоор тооцогддог бол уг жагсаалтын эхний 15-т зүй ёсоор багтдаг Монгол Улс 152 тэрбум тонн нүүрсний таамаг нөөцтэй. Эрэлт хэрэгцээ цаашид эрч хүчээ авч нэмэгдсэн ч, дэлхий дахин Нүүрс Шингэрүүлэх технологийг ашигласнаар эрчим хүчнийхээ хэрэглээг хэдэн зуун жилийн туршид хангах бүрэн боломжтой, хангалттай нүүрсний нөөцтэй болох нь батлагджээ. Харин, газрын тос, байгалийн шатдаг хийн ихээхэн нөөц илрээгүй манай орны хувьд нүүрс нь эрчим хүчний үндсэн эх үүсвэр болох магадлалтай ба энэ нь бидний хувьд олзуурхууштай хэрэг байж болох юм.
Харин газрын тос ойролцоогоор 40-50 жил, байгалийн хий 60-70 жилийн нөөцийн үлдэгдэлтэй хэмээн эрдэмтэн судлаачид үзэж байна. Хамгийн гол нь нефть нийлүүлэлтийн томоохон эх ундарга болох ойрхи дорнодын газрын тос олборлох үйлдвэрлэлийн хэмжээ буурсаар байгаа юм. Дээр нь тус бүс нутагт нүүрсний нөөц гэхээр тоймтой зүйл бараг байдаггүй. Энд нэг энгийн тайлбар хийх нь зүйтэй болов уу. Газрын тос нь олон зуун сая жилийн туршид явагдсан химийн урвал, түүний үр нөлөөний үр дүнд шингэрсэн нүүрс юм. Сайн чанартай нефть нь цаг хугацааны хувьд илүү насжилттай, хөгшин газрын гүний давхаргаас олддог бол арай залуувтар давхарга нь өтгөн газрын тостой байдаг. Нүүрс ч мөн ялгаагүй насжилт болон бусад нөлөөллөөс шалтгаалан коксжих, чулуун, хүрэн гэх мэтээр ангилагддаг байна. Эдгээр байгалийн баялагуудыг боловсруулан гаргаж авах шатахууны өртөгт насжилтын байдал шууд хамааралтайгаар нөлөөлнө. Нүүрс шингэрүүлэх технологийг энгийн үгээр тайлбарлавал, байгаль дээр өрнөж буй дээрх насжилт, урвалжилт болон бусад үр нөлөөлөлийн үйл явцыг үйлдвэрлэлийн аргаар түргэсгэн нефть гарган авч байгаа юм.
Нүүрс: Хатуу хар алтыг шингэрүүлэх тухай
Түүхийн хуудсыг эргүүлэн сөхөж үзвээс Нүүрс Шингэрүүлэх технологийг өнгөрсөн зууны эхэн үеэс судалж, хөгжүүлж эхэлсэн ба түүнээс хойш улам бүр сайжруулсаар иржээ. Харин нүүрс шингэрүүлэх технологийг ашиглах, зах зээлд нэвтрүүлэхэд шингэн хар алт газрын тостой өрсөлдөх гарцаагүй шаардлагатай тулгарч байжээ. Тухайлбал, нэг баррел нефть 25-35 ам.доллараас илүү үнэтэй болсноор Нүүрс Шингэрүүлэх технологи нь эдийн засгийн хувьд үр өгөөжтэй болдог байна. (1 баррел = 159 литр) Өөрөөр хэлбэл, баррел нь 25-35 ам.долларын өртөгтэй нефть үйлдвэрлэх бололцоотой уг технологи нь хөрөнгө оруулагчдын сонирхолыг ихээхэн татаж эхэлдэг гэж мэргэжилтэнгүүд тайлбарладаг. Тэгвэл, нефтийн үнэ 60 ам.долларын босгыг давж дэлхий нийтийг цочирдуулж байсан нь саявтархан. Тухайн үед зах зээлийн шинжээч мэргэжилтэнгүүд газрын тосны үнийн өсөлт буурахгүй, харин өсөх магадлалтай хэмээн мэдэгдэж байсан. Тэр ч байтугай, асар их хэмжээний нөөцтэй ямар нэгэн орд газар гэнэт олддоггүй л юм бол, нефтийн үнэ алгуур өссөөр 100-150 ам.доллар хүрнэ гэсэн таамаглалыг зарим нэг нь дэвшүүлж байсан. Энэ бүхэн ч өнөөдөр нэгэнт батлагдаж, бодитой болсон явдал. Анхаарал татсан өөр нэг таамаглал бол АНУ-д шатахуун түгээх цэгүүдэд борлуулагдах галлон бензиний үнэ 8 ам.долларт хүрч өргөн хүрээг хамарсан, гүнзгий хямрал өрнөж болох талаар дурдаж байжээ. (1 галлон = 3.8 литр)
Тэгэхээр яагаад өнөөг болтол бусад улс орнууд Нүүрс Шингэрүүлэх үйлдвэр барьж байгуулаагүй юм бэ? Хамгийн товч бөгөөд тодорхой хариултыг доорх зургаас харж болно. Газрын тосны үнийг тогтоох болон баримжаалахад АНУ-д ашиглагддаг нэг төрлийн газрын тос болох WTI баррел нефтийн үнэ 2010 онд хамгийн дээд цэгтээ буюу 100 ам.долларт хүрнэ хэмээн таамаглаж байжээ. WTI-н таамаглал хамгийн өндөр магадлалтай гэж тооцогддог ажээ.
Хөрөнгө оруулагчидын шийдвэр гаргахад нөлөөлж буй өөр бусад хүчин зүйлүүд бий. Нүүрсийг шууд болон шууд бусаар, эсвэл энэ хоёрыг хослуулан ашиглах замаар шингэрүүлэх аргууд байдаг. Үүнээс шууд аргаар нүүрс шингэрүүлэх нь харьцангуй хямд үнэтэй нефть үйлдвэрлэх давуу онцлогтой, сүүлийн үеийн технологи юм. Мөн нүүрс шингэрүүлэх технологитой харьцуулахад харьцангуй хямд өртөгтэй нүүрсийг хийжүүлэх, хийг шингэрүүлэх өөр бусад технологиуд ч байна. Харьцангуй өмнөх үеийн, олон шат дамжлагатай эдгээр технологиудыг ашиглан үйлдвэрлэх эцсийн бүтээгдэхүүний үнэ харьцангуй өндөр гардаг байна. Иймээс зөв зүйтэй сонголт хийх шаардлагатай тулгарсан хөрөнгө оруулагчид нефтийн үнэ огцом унахаас жийрхэн, хүлээзнэж харзнасан байдалтай байж болох талтай. Зарим компаниуд нүүрс шингэрүүлэх үйлдвэрлэл эрхлэхээ түр зуур хойш тавин, хөрөнгө оруулалтын өнөөгийн үр ашигтаа түлхүү анхаарч буй нь бас нөлөөлж байж болох юм.
Гэвч Хятад, АНУ, Герман, Энэтхэг, Австрали, Индонези зэрэг орнууд өөрсдийн дотоод дахь хямдхан нөөц баялагтаа дулдуйдан нүүрс шингэрүүлэх технологийг хөгжүүлэх явдлыг туйлбартай хөхиүлэн дэмжиж байна. Тухайлбал, Хятад Улс нийт эрчим хүчнийхээ 30 орчим хувь, газрын тосны бүтээгдэхүүний 50 орчим хувийг импортолдог. Тус улсын хувьд үнийн өсөлт, гадаад зах зээлээс хамааралтай байх нь ямархуу байдалд хүргэж болохыг 2006 оны байдлаар өдөрт 3 сая баррел нефтийн бүтээгдэхүүн импортолдог байсан тоо баримтаас төсөөлж болох юм.
Нүүрс: Цахилгаан, эрчим хүчний эх үүсвэр
Яахын аргагүй сонирхол татах зүйл бол цахилгаан, эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн салбар болно. Өнөөдөр дэлхийн дахинд хэрэглэж буй цахилгаан, эрчим хүчний 40% орчимыг нүүрснээс гарган авч байна. Гэвч энэ тоо улс орнуудын хувьд харилцан адилгүй ба тухайлбал, Польш 94%, Өмнөд Африк 92%, Хятад 77%, Австрали 76% гэх зэргээр цахилгаан, эрчим хүчний хэрэгцээгээ нүүрсээр хангадаг байна. Харин манай улсын хувьд бараг 100% билээ. Сүүлийн жилүүдийн байдлаас ажиглахад, нүүрс нь байгалийн хий, усан болон цөмийн эх үүсвэрүүд, сэргээгдэх эрчим хүчнүүдээс илүү давшилттай хөгжиж буй эрчим хүчний эх үүсвэр юм. 2030 оны байдлаар ч 38%-ийг нийлүүлэх нүүрс гол эх үүсвэр хэвээр байх бөгөөд үлдсэн хэсгийг байгалийн хий 30%, уснаас гаргах цахилгаан эх үүсвэр 13%, цөмийн эрчим хүч 9%, харин эх үүсвэрүүд 6%, газрын тос 4%-ийг тус тус үйлвэрлэх ажээ.
Эдүгээ ажиллаж буй нүүрсний цахилгаан станцуудын технологи нь анхнаасаа нефтийг ашиглах нөхцөл боломжийг харгалзалгүй буруу шийдсэн, хэтэрхий үрэлгэн үнэтэй арга зам ажээ. Гэтэл нүүрс шатаан эрчим хүч үйлдвэрлэдэг ямар ч станц нүүрс шингэрүүлэх аргаар гаргаж авсан нефтийг ашиглах бүрэн бололцоотой. Түүнчлэн, ашиглагдаж буй цахилгаан станцуудын ашигт ажиллагааны түвшин нь 50% орчим байхад, өндөр даралттай шатаах зуух ашигладаг нүүрс шингэрүүлэх технологийг ашигласнаар дээрх түвшин 80% хүртэл нэмэгдэх юм байна. Энгийнээр хэлбэл, бид шатааж буй нүүрснийхээ тал хувийг ашиглаж байна гэсэн үг юм. Харин ч бүр хүрээлэн буй орчинд хор хөнөөлтэй хүхэр, меркури болон үнс зэрэг ялгарахгүйгээс гадна хий тортог, утаа үнэр багатай, илүү үр ашигтай, байгаль дэлхийд ээлтэй шийдэл болох юм байна.
Нүүрс шингэрүүлэх үйлдвэрлэлийн салбарыг хөгжүүлэх чиглэлээр харьцангуй тэргүүлж яваа улс бол манай өмнөд хөрш болно. Хятад улс хэдхэн жилийн дотор маш хурдацтай өсөн бойжиж, дэлхийн томоохон аж үйлдвэржсэн гүрэн болсон. Тус улсын эрчим хүчний эрэлт хэрэгцээ тоймлошгүй их бөгөөд ялангуяа үйлдвэрийн газрууд, орон сууц, сургуулиудыг цахилгаанаар хангах хүндхэн асуудлыг зайлшгүй шийдвэрлэх шаардлагатай тулгарч байгаа билээ. Тэд багахан хэмжээний нефтийн нөөцтөй боловч маш их нүүрстэй. Гэвч, нүүрсний нөөц нь газар нутгынхаа хойд хэсэгт байрлаж байгаа бол, аж үйлдвэрийн хөгжил цэцэглэлт нь өмнөд хэсэгтээ өрнөж байгаа билээ. Аугаа том газар нутагтай Хятад улсын зам тээвэр, төмөр замын өнөөгийн нөхцөл байдал тааруухан, ойрын ирээдүйд шаардлага хангахүйц хэмжээнд хүрч хараахан амжихгүй хэмээн эх сурвалжууд дурдаж байна. Гэвч тэд хатуу нүүрсийг тээвэрлэх хүндхэн асуудлыг шийдэж чадлаа ч, зөөж авчирсан нүүрсээ шатааж агаар орчиноо бохирдуулсан хэвээр л байна. Үүний оронд нүүрсээ шингэрүүлэн хоолойгоор шахан дамжуулах нь эцсийн дүндээ хямд төсөр тусахаас гадна хамаагүй хялбархан, илүү ухаалаг арга зам болох нь дамжиггүй
Хятад улс нүүрс шингэрүүлэх үйлдвэртэй болох анхны оролдлогоо 1999 онд хийсэн ба жилийн 500,000 тоннын хүчин чадалтай уг төсөл нүүрсний чанараа дутуу шинжилснээс болж бүрмөсөн зогссон байна. Улмаар 2001 онд энэ чиглэлийн 863 төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх санал боловсруулагдаж байснаас өнөөдөр 30 орчим нь нарийвчилсан төлөвлөлт хийх, техник эдийн засгийн үндэслэл боловсруулах шатандаа явж байна. Харин 2001 оноос АНУ-н технологийг ашиглахаар тууштай ажилласаны үр дүнд Шиньхуа групп санаачлагыг гартаа авч, Өвөрмонголын Ордосд дэлхий дээр анхны томоохон гэж зүй ёсоор тооцогдох нүүрс шингэрүүлэх үйлдвэрийг 2008 онд ашилалтанд оруулах гэж байна. Энэ бүхнээс шалтгаалан, бүх хятадын аж үйлдвэрлэлийг чиглүүлэн зохицуулах үүрэг бүхий Үндэсний Хөгжил, Шинэчлэлтийн Хорооноос “Нүүрс Шингэрүүлэх салбарын талаар баримтлах Үндэсний Хөгжлийн Хөтөлбөр” батлагдан гарахаас нааш энэ чиглэлээр хэрэгжүүлэх шинэ төслүүдэд хатуу хяналт тавьж ажиллах удирдамжыг орон нутгийн удирдлагуудад хүргүүлжээ. Нүүрс шингэрүүлэх асуудлыг бодитой ажил болгоход түүнд хэрэгцээтэй нүүрс, ус болон хөрөнгө мөнгөний хангалттай нөөцтэй байх шаардлагатайн дээр экологи, хүрээлэн буй орчин, технологи зэрэгт тавигдах стандартын өндөр шаардлагуудыг хангах ёстой. Энэ бүхэнд харалган хандах нь төслийн хэрэгжилтийг тогтворгүй болгохоос гадна үндэсний эдийн засаг, түүний эрүүл хөгжилд сөргөөр нөлөөлөх талтай гэж ҮХШХ-ны мэдэгдэлд дурджээ. Иймээс ч, 3 сая тонноос бага хүчин чадалтай үйлдвэр байгуулах төсөлд засгийн газрын зүгээс зөвшөөрөл олгогдохгүй хэмээн эх сурвалжийн мэдээлж байна.
Нүүрс: шатахууны эх үүсвэр
Сонирхол ихээхэн татаж буй өөр нэг зүйл бол бидний өдөр тутмын амьдралын салшгүй хэсэг болсон автомашин ба түүний эрэлт хэрэгцээ дэлхий дахинд өсөн нэмэгдсээр байна. Өнөөдөр тээврийн хэрэгсэлүүдийг хөдөлгөхөд шаардагдаж буй нийт шатахуун, түлшний 96% орчимыг газрын тосноос гарган авч байна. 1970 онд нийтдээ 200 сая хүрэхгүй байсан автомашины тоо 2006 онд 700 сая илүүтэй болсон байна. Дэлхийн Эрчим Хүчний Байгууллагын таамаглаж буйгаар 2030 онд дэлхийн автомашины тоо даруй 1.5 тэрбумд хүрэх ба ялангуяа хөгжиж буй орнуудад автомашины хэрэглээ гурав дахин нэмэгдэх ажээ. Үүний хажууд, 100,000 гаруй тээврийн хэрэгсэлтэй манай улс өчүүхэн мэт санагдаж болох ч, Улаанбаатрынхаа гудамжинд багтаж ядан түгжрэн бухимдаж яваа бидний хувьд томоохон асуудал юм.
Сүүлийн жилүүдэд байгаль орчинд ээлтэй тээврийн хэрэгсэлийг түлхүү нийлүүлэх шаардлагыг хангах, хэрэглэгчидийн хүсэн хүлээж буй илүү үр ашигтай автомашин үйлдвэрлэх асуудлуудыг уялдуулах хүндхэн даваатай үйлдвэрлэгч компаниуд тулгарч байгаа. Иймээс ч тэд хүрээлэн буй орчинд ээлтэй, цахилгаан-бензинийг хослуулах гибрид автомашинуудыг аль болох богино хугацаанд, их хэмжээгээр үйлдвэрлэн нийлүүлэх ажилдаа ханцуй шамлан орцгоосон. Гэтэл ойрын ирээдүйд цахилгаан-дизель түлшийг хослуулан ашиглах гибрид автомашин нь хэрэглээнд илүүтэй нэвтэрч эхлэх магадлал өндөртэй байх төлөв байдал ажиглагдаж эхэлжээ. Бензин болон дизель түлш хоюуланг нь нүүрснээс гаргаж авдаг ба эдгээр нь газрын тосноос гаргаж авдаг шатахуунаас харьцангуй цэвэр бүтээгдэхүүн ажээ. Мөн дээрх хоёр төрлийн шатахууныг нүүрснээс гаргасан нефтьнээс нэрж боловсруулах арга, ашигт ажиллагааны түвшин нь ойролцоо аж. Нөгөө талаасаа, хөдөлгүүрийн хүч чадлыг бүрэн дүүрэн ашиглах, гүйцэтгэлийн илүү сайн үзүүлэлттэй түлшийг ашиглах бололцоо бүрдүүлж байгаа юм. Ялангуяа, нүүрснээс гаргасан дизель түлш нь агаар мандлыг бохирдуулах бодис бага ялгаруулахын зэрэгцээ бидэнд илүү их замыг туулах боломж олгоно.
Хүн амынхаа тоогоор тэргүүлэгч Хятад болон Энэтхэг улсууд автомашин үйлдвэрлэлийн зах зээлд хүч түрэн орох төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлэх цаг мөч хэзээ мөдгүй болсон. Эдгээр улсууд дотоодын асар том зах зээлээ хангах эхний алхамаа хэрэгжүүлэх, улмаар гадаад зах зээлд амжилттай гарахад ялангуяа өөрсдөө үйлдвэрлэх цэвэр шатахуун нь хүчтэй зэвсэг болж болох талтай. Тэртээ тэргүй түүхий нефтийн зах зээлээс хамааралтай, дээр нь үйлдвэрлэлийн өндөр өртөг зардлаас шалтгаалан хямарч буй автомашин үйлдвэрлэгч мангасуудад ч томоохон дарамт үзүүлж, хүндхэн цохилт өгөх нь дамжиггүй бизээ. Иймээс ч автомашин үйлдвэрлэгчид гибрид автомашины үйлдвэрлэлийг эхлүүлэхээр зэхэж буй цогц өөрчлөлтийн төлөвлөгөөгөө түр хойшлуулж, юуны түрүүнд нүүрс шингэрүүлэх аргаар гаргаж авсан шатахууныг илүүтэй сонирхон, судалгааны ажилд ихээхэн хөрөнгө хаяцгааж эхэлжээ.
Төгсгөл хэсэг буюу эхлэл
Монгол Улсын шийдвэр гаргагчид Нүүрс Шингэрүүлэх технологийг нэвтрүүлэн, нутагшуулах төрийн бодлогоо даруй тодорхойлох хэрэгтэй. Ингэхдээ, өнөөдөр барууны ертөнцөд моодонд ороод байгаа био түлшний асуудалтай адилтган жишиж, био түлшний үйлдвэрлэлийг татвар болон санхүүгийн хөнгөлөлт үзүүлэх замаар хэрхэн дэмжиж буй тэдний туршлагыг судлаж үзэх нь илүүдэхгүй. Нөгөө талаасаа, асуудлын мөн чанарыг сайтар ойлгоход хялбар дөхөм байж болох талтай. Нүүрс Шингэрүүлэх технологи болон био түлшний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх асуудалд олон нийтийн дэмжлэгийг авахад дөхөм үзүүлэх, адил төстэй олон хүчин зүйл, онцлог талууд бий. Тэгэхээр, барууны улс төрчид био түлшний асуудлыг аль өнцгөөс нь харж байна гэдгийг сонирхож үзье. Нэгдүгээрт, үйлдвэрлэлүүд уналтанд орсон орон нутгийн түвшинд хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх тул сонгогчдын саналыг авахад улс төрчдөд ашигтай тусдаг байна. Хоёрдугаарт, улам бүр барьц муутай, тогтвортой бус болж буй улс орнуудаас эрчим хүчний хувьд хамааралтай байх нь аюулгүй байдалд сөрөг үр нөлөө үзүүлнэ хэмээн итгэж, санаагаа зовоох болсон барууны сонгогчид болон хөрөнгө оруулагчидын тоо их хэмжээгээр нэмэгдэх болсон. Гуравдугаарт, байгаль орчинд ээлтэй, цэвэр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх тул байгаль орчны төлөө тэмцэгчидийн зүгээс дэмжлэг хүлээн авах магадлал өндөр байгаа зэрэг болно.
Манай нөхцөлд, улс орны маань хувь заяаг шийдэхэд оролцож буй аливаа нам, ашиг сонирхолын зөрчилтэй бүлэглэлүүд Монгол Улс Нүүрс Шингэрүүлэх үйлдвэртэй болох тухай асуудлыг үндэсний тэргүүлэх чиглэлийн бодлогод тусган багтаах, нэгдсэн бодлого баримтлах, тууштай ажиллах улс төрийн хүсэл эрмэлзлэлээ нэгтгэх хэрэгтэй. Одоо мориноосоо буух цаг болсон. Энэ бол ирээдүйг бүрхэгдүүлэх “хүүхдийн 10,000 төгрөг”, унаж тустал нь урхидах “эх орны хувь - хишиг” ч биш. Харин бидэнд заяасан хувь тавилан, бидний биелүүлэх үүрэг хариуцлага юм.
Энэ бүхнийг нуршиж эхлэхээс урьдаж эхэн хэсэгтээ дурдсан тэрхүү нийтлэлээс хоёр зүйлийг дахин энд давтая. Монголчууд зєвхєн цэрэг дайны хvчээр бус “шинжлэх ухааны аргаар” амжилтанд хvрсэн хэмээн 13-р зуунд барууны нэгэн мэргэний айлдсаныг ишлэл татаж, монголын малчин євлийн бэлтгэлээ базаахдаа аарцаа хатаан ааруул бэлтгэж, махаа хатаан борцоо бэлтгэдэг шиг сэтгэх ёстой болохыг сануулсан. Аз билэгшээж, монголчууд бидэнд итгэл тээсэн ерөөлд тань талархаж буйгаа илэрхийлье.
Ямартаа ч өнөөдрийн байдлаар Нүүрс Шингэрүүлэх технологид дэлхийн улс орнууд, олон компаниуд хөрөнгө оруулалт хийж байна. Та бидний өдөр тутам хэрэглэдэг бараа бүтээгдэхүүний үнийг хөөрөгдөж, улс орны хөгжлийг чөдөрлөх инфляцийг өөгшүүлж буй нефть, тэнгэрт тулталаа гаарч буй түүний үнэ гэх мэтийн учир зүйг олохгүй будлихын сацуу бухимдаж суугаагаа түр зуур ч атугай мартагная. Харин үнэхээр л улс орны маань хөгжил дэвшил, алс хэтийн ирээдүйд хэрэгтэй гэж үзэж байгаа бол нүүрсийг шууд болон шууд бус аргаар шингэрүүлэх технологиор гаршиж, дадлагжсан дэлхийн мэргэжилтэнгүүд болох Headwaters, Syntroleum Corp, Rentech, Sasol компаниудын талаар та нэг сонирхож үзээрэй.
from Oldman
Tuesday, June 17, 2008
China's Wind Power Industry: Blowing Past Expectations
Bejing, China [RenewableEnergyWorld.com]
At the end of 2007, China's installed base of wind power totaled just over 6 gigawatts (GW), making China the fifth largest producer of wind power, after Germany, the U.S., Spain and India. As a consequence of the rapid build-out of wind power projects in China, in April 2008 the National Development and Reform Commission revised its 11th Five Year Plan Period plan for wind power development from 5 GW to 10 GW by 2010.
More impressively, wind power industry statistics show that by the end of 2008 China's total installed base of wind power production will have already reached 10 GW, two years ahead of the revised plan. Some experts are estimating that by 2010, the total installed capacity for wind power generation in China will reach 20 GW and that by 2020 China's installed base of wind power will total 100 GW.
Estimates by experts in wind power development in Inner Mongolia have an even more optimistic assessment; they believe that by 2010 China's total installed base of wind farms will total 27,700 megawatts (MW) and that China will then be the fourth largest producer of wind power in the world. The Inner Mongolia experts further predict that China will become the third largest producer of wind power worldwide by 2015.
From Xinjiang in China's far west to Shanghai, wind power projects are being developed across China. Below are highlights of local efforts to build-out wind power capacity throughout China.
Inner Mongolia
Of the 230 million kilowatt-hour (kWh) wind potential throughout China, it is estimated that Inner Mongolia has wind resources of approximately 101 million kWh or 40% of the total. There are some 200 companies that already have entered or plan to enter Inner Mongolia's wind power industry.
Through the end of 2005, total installed on-grid wind generating capacity was 170 MW and there is another 962.1 MW of installed wind generating capacity already under construction. By the end of 2010 Inner Mongolia expects to have a total of more than 5 GW of wind projects operating, which will amount to 7.5% of total power generating capacity in the region.
Yet based on the announced projects, it is likely that the total amount of wind power capacity in Inner Mongolia by the end of 2010 will exceed 5 GW. For example the city of Chifeng already has entered into an agreement with the Datang Company to develop 1 GW of wind power and by the end of 2010 Chifeng city alone is expected to have total installed capacity of 1.5 GW.
Gansu Province
The Hexi (west of the Yellow River) corridor near Jiuquan city, which has been dubbed the "Land-Based Three Gorges," is the locus of development of Gansu Province's substantial wind resources. In this area there is an estimated 10,000 square kilometers of land which can be used for wind power development and the estimated capacity that can be developed there is 40 GW.
Though Gansu Province's long-term wind power development plan calls for the construction of 18 large and mid-sized wind farms with a total installed capacity of 20 GW, through the end of 2007 there were a total of 500 MW of wind farms operating, with another 1 GW in planning. Gansu's plan calls for 3 GW to be added in the last three years of the 11th Five Year Plan period, so that by 2010 there will be 4 GW of wind power in operation in Gansu Province. By 2015, installed capacity of wind energy will have reached 10 GW or more and by 2020 Gansu is expected to have 20 GW of wind power in the Jiuquan corridor.
Shandong Province
The province of Shandong is undergoing a boom in wind power development. There are five wind farms that were under construction in 2007, including one each in Rongcheng, Dongying, Zhanhua, Shougang and Weihai. In total these five wind farms are to cost 2.5 billion Yuan and provide a total of almost 300 MW of power generating capacity. Because Shangdong Province is a coastal province bordering the East China Sea, provincial officials estimate that the province has upwards of 67 GW of wind power resources; this is equivalent to 3 Three Gorges Projects.
Long term, engineers in Shangdong believe that there can be as many as 38 wind farms producing power in Shangdong. According to the provincial government's plan, Shandong will have 1 GW of wind power generating capacity by 2010 and 3 GW by 2020.
Heilongjiang Province and its capital Harbin also are making strides to develop wind power. Surveys indicate that the wind resources in Harbin alone are equivalent to 10 GW of power and that with existing technology the exploitable wind power in Harbin is ~ 1 to 2 GW. The Mulan Wind Power Plant, which was started up in 2004, has installed capacity of 12 MW.
According to a National Development and Reform Commission plan, Shanghai will build a total of 13 land and sea-based wind farms in Nanhui, Qinjian and three islands (Chongming, Changxing and Hengsha). By 2020 Shanghai will have a total of 1 GW of installed wind power generating capacity, which will be sufficient to supply power to 4 million residents. Presently Shanghai has three wind farm projects operating, including the Shanghai New Energy Environmental Protection Engineering Co., Ltd.'s four wind turbines with combined capacity of 34 MW; the Shanghai Wind Power Development Co., Ltd.'s 21 MW wind turbines; and the 13 wind turbines located in Nanhui and Chongming which produce 42 GWh/year combined.
The Ala Mountain Pass region of Xinjiang Province is one of that province's best locations for the development of wind power projects. According to plans developed by the provincial government by the end of the 12th Five Year Plan period (in 2015) this area will have an installed base of wind farms totaling 1 GW.
Construction has been completed on the first stage of the Beijing Guanting Wind Farm project. The thirty-three windmills have a total capacity of 50 MW. Based on average consumption by Beijing residents of 1000 kWh/year, the Beijing Guanting Wind Farm will be able to provide power to approximately 100,000 households. After the second phase of the Beijing Guanting Wind Farm is constructed (by 2010) the project will be generating 100 MW in clean wind power.
Hainan Province has drafted a plan to encourage the development of 13 wind farms to be located primarily in the Eastern, Northwestern and Western coastal areas of the province. The anticipated total capacity of wind power to be developed in Hainan through this plan is more than 1.2 GW; of this total Hainan Province anticipates having between 4 and 6 wind farms operating by 2010 with total installed capacity of 250 to 300 MW at a cost of approximately 3 billion Yuan. By 2015 Hainan Province's installed capacity to produce wind power will have grown to 400 MW and by 2020 will grow again to 600 MW.
The Daan city region is the location of some of Jilin Province's most plentiful wind resources; with an area of some 1200 square kilometers that region has the potential to develop as much as 6 GW of wind power. If the full potential of the Daan city region's wind resources were exploited, as much as 12 billion kWh of power could be generated from wind power in that region, which also has good infrastructure for the transmission of power generated there.
Because wind power is proving to be a cost competitive source of power for this energy thirsty nation, the Chinese are aggressively ramping up capacity wherever wind resources can be found. As Chinese manufacturing prowess is increasingly put at the disposal of the wind power industry and the cost of wind power further declines, the rate of growth of wind power installations will continue to accelerate.
At the end of 2007, China's installed base of wind power totaled just over 6 gigawatts (GW), making China the fifth largest producer of wind power, after Germany, the U.S., Spain and India. As a consequence of the rapid build-out of wind power projects in China, in April 2008 the National Development and Reform Commission revised its 11th Five Year Plan Period plan for wind power development from 5 GW to 10 GW by 2010.
More impressively, wind power industry statistics show that by the end of 2008 China's total installed base of wind power production will have already reached 10 GW, two years ahead of the revised plan. Some experts are estimating that by 2010, the total installed capacity for wind power generation in China will reach 20 GW and that by 2020 China's installed base of wind power will total 100 GW.
Estimates by experts in wind power development in Inner Mongolia have an even more optimistic assessment; they believe that by 2010 China's total installed base of wind farms will total 27,700 megawatts (MW) and that China will then be the fourth largest producer of wind power in the world. The Inner Mongolia experts further predict that China will become the third largest producer of wind power worldwide by 2015.
From Xinjiang in China's far west to Shanghai, wind power projects are being developed across China. Below are highlights of local efforts to build-out wind power capacity throughout China.
Inner Mongolia
Of the 230 million kilowatt-hour (kWh) wind potential throughout China, it is estimated that Inner Mongolia has wind resources of approximately 101 million kWh or 40% of the total. There are some 200 companies that already have entered or plan to enter Inner Mongolia's wind power industry.
Through the end of 2005, total installed on-grid wind generating capacity was 170 MW and there is another 962.1 MW of installed wind generating capacity already under construction. By the end of 2010 Inner Mongolia expects to have a total of more than 5 GW of wind projects operating, which will amount to 7.5% of total power generating capacity in the region.
Yet based on the announced projects, it is likely that the total amount of wind power capacity in Inner Mongolia by the end of 2010 will exceed 5 GW. For example the city of Chifeng already has entered into an agreement with the Datang Company to develop 1 GW of wind power and by the end of 2010 Chifeng city alone is expected to have total installed capacity of 1.5 GW.
Gansu Province
The Hexi (west of the Yellow River) corridor near Jiuquan city, which has been dubbed the "Land-Based Three Gorges," is the locus of development of Gansu Province's substantial wind resources. In this area there is an estimated 10,000 square kilometers of land which can be used for wind power development and the estimated capacity that can be developed there is 40 GW.
Though Gansu Province's long-term wind power development plan calls for the construction of 18 large and mid-sized wind farms with a total installed capacity of 20 GW, through the end of 2007 there were a total of 500 MW of wind farms operating, with another 1 GW in planning. Gansu's plan calls for 3 GW to be added in the last three years of the 11th Five Year Plan period, so that by 2010 there will be 4 GW of wind power in operation in Gansu Province. By 2015, installed capacity of wind energy will have reached 10 GW or more and by 2020 Gansu is expected to have 20 GW of wind power in the Jiuquan corridor.
Shandong Province
The province of Shandong is undergoing a boom in wind power development. There are five wind farms that were under construction in 2007, including one each in Rongcheng, Dongying, Zhanhua, Shougang and Weihai. In total these five wind farms are to cost 2.5 billion Yuan and provide a total of almost 300 MW of power generating capacity. Because Shangdong Province is a coastal province bordering the East China Sea, provincial officials estimate that the province has upwards of 67 GW of wind power resources; this is equivalent to 3 Three Gorges Projects.
Long term, engineers in Shangdong believe that there can be as many as 38 wind farms producing power in Shangdong. According to the provincial government's plan, Shandong will have 1 GW of wind power generating capacity by 2010 and 3 GW by 2020.
Heilongjiang Province and its capital Harbin also are making strides to develop wind power. Surveys indicate that the wind resources in Harbin alone are equivalent to 10 GW of power and that with existing technology the exploitable wind power in Harbin is ~ 1 to 2 GW. The Mulan Wind Power Plant, which was started up in 2004, has installed capacity of 12 MW.
According to a National Development and Reform Commission plan, Shanghai will build a total of 13 land and sea-based wind farms in Nanhui, Qinjian and three islands (Chongming, Changxing and Hengsha). By 2020 Shanghai will have a total of 1 GW of installed wind power generating capacity, which will be sufficient to supply power to 4 million residents. Presently Shanghai has three wind farm projects operating, including the Shanghai New Energy Environmental Protection Engineering Co., Ltd.'s four wind turbines with combined capacity of 34 MW; the Shanghai Wind Power Development Co., Ltd.'s 21 MW wind turbines; and the 13 wind turbines located in Nanhui and Chongming which produce 42 GWh/year combined.
The Ala Mountain Pass region of Xinjiang Province is one of that province's best locations for the development of wind power projects. According to plans developed by the provincial government by the end of the 12th Five Year Plan period (in 2015) this area will have an installed base of wind farms totaling 1 GW.
Construction has been completed on the first stage of the Beijing Guanting Wind Farm project. The thirty-three windmills have a total capacity of 50 MW. Based on average consumption by Beijing residents of 1000 kWh/year, the Beijing Guanting Wind Farm will be able to provide power to approximately 100,000 households. After the second phase of the Beijing Guanting Wind Farm is constructed (by 2010) the project will be generating 100 MW in clean wind power.
Hainan Province has drafted a plan to encourage the development of 13 wind farms to be located primarily in the Eastern, Northwestern and Western coastal areas of the province. The anticipated total capacity of wind power to be developed in Hainan through this plan is more than 1.2 GW; of this total Hainan Province anticipates having between 4 and 6 wind farms operating by 2010 with total installed capacity of 250 to 300 MW at a cost of approximately 3 billion Yuan. By 2015 Hainan Province's installed capacity to produce wind power will have grown to 400 MW and by 2020 will grow again to 600 MW.
The Daan city region is the location of some of Jilin Province's most plentiful wind resources; with an area of some 1200 square kilometers that region has the potential to develop as much as 6 GW of wind power. If the full potential of the Daan city region's wind resources were exploited, as much as 12 billion kWh of power could be generated from wind power in that region, which also has good infrastructure for the transmission of power generated there.
Because wind power is proving to be a cost competitive source of power for this energy thirsty nation, the Chinese are aggressively ramping up capacity wherever wind resources can be found. As Chinese manufacturing prowess is increasingly put at the disposal of the wind power industry and the cost of wind power further declines, the rate of growth of wind power installations will continue to accelerate.
Subscribe to:
Posts (Atom)